Ekonomik sipariş miktarı (EOQ), her siparişte ne kadar alınması gerektiğini söyler. Sık ve küçük sipariş vermek sipariş masrafını artırır; seyrek ve büyük sipariş vermek stokta bekleyen parayı artırır. EOQ bu iki maliyetin toplamını en aza indiren miktardır.

Formül

EOQ = √( 2 × D × S / (c × h) )
Simge Anlamı
D Yıllık talep (adet)
S Sipariş başına sabit maliyet
c Birim maliyet
h Yıllık stok tutma oranı (stok değerinin yüzdesi)

İki maliyet:

yıllık sipariş maliyeti     = (D / Q) × S
yıllık stok tutma maliyeti  = (Q / 2) × c × h

EOQ’da bu ikisi birbirine eşittir.

Adım adım örnek

Yıllık talep 3.650 adet (günde 10), sipariş başına maliyet 500 TL, birim maliyet 40 TL, stok tutma oranı %25.

birim başına yıllık tutma maliyeti = 40 × 0,25                = 10 TL
EOQ                                = √(2 × 3.650 × 500 / 10)  = 604,2 adet
yılda sipariş sayısı               = 3.650 / 604,2            = 6,04
siparişler arası süre              = 365 / 6,04               = 60,4 gün
yıllık sipariş maliyeti            = 6,04 × 500               = 3.020,8 TL
yıllık stok tutma maliyeti         = 604,2 / 2 × 10           = 3.020,8 TL
toplam                                                        = 6.041,5 TL

Yukarıdaki hesaplayıcı bu örnekle açılır.

Ne kadar hassas?

Toplam maliyet eğrisi EOQ’nun çevresinde düzdür. Örnekte 500 ya da 700 adet sipariş vermek toplam maliyeti yüzde birkaç artırır. Bu yüzden EOQ’yu koli katına ya da tedarikçinin en az sipariş miktarına yuvarlamak sorun değildir; girdilerdeki küçük hatalar da sonucu az etkiler.

Ne zaman uygun değildir?

  • Talep çok dalgalı ya da mevsimselse yıllık ortalama yanıltıcı olabilir; sipariş miktarı tahmine göre güncellenmelidir.
  • Raf ömrü kısa ürünlerde EOQ, ürünün bozulmadan satılabileceği miktarı aşmamalıdır.
  • Sipariş maliyeti bilinmiyorsa “hedef kapsama günü” (ör. 30 günlük ihtiyaç) daha pratik bir kuraldır.

VidiStock’ta

EOQ sabit talep varsayar; mevsimsel üründe bu varsayım tutmaz. Bu yüzden VidiStock, Ayarlar’da sipariş başına maliyet girildiyse EOQ yerine EOQ’nun dönemsel talepteki tam karşılığını kullanır: Wagner–Whitin yöntemiyle haftalık tahmin, sipariş maliyeti ve stok tutma maliyetinden toplam maliyeti en düşük sipariş takvimini bulur. En az sipariş miktarı, koli katı, azami kapsama ve raf ömrü bu hesabın içindedir. Sipariş maliyeti girilmezse hedef kapsama günü kullanılır. EOQ, sipariş dökümünde karşılaştırma olarak gösterilir. Birim maliyet ürün kartından (dövizli ürünlerde güncel kurla), stok tutma oranı sermaye, depolama, sigorta ve eskime oranlarının toplamından gelir. Ayrıntı: Yeniden sipariş noktası.