Stok devir hızı, stoğun yılda kaç kez tamamen satılıp yenilendiğini söyler. Düşük devir hızı paranın rafta beklediği, yüksek devir hızı stoğun hızla döndüğü anlamına gelir. Devir hızı çok yüksekse stoksuz kalma riski de artmış olabilir; bu yüzden tek başına değil, servis seviyesiyle birlikte okunur.

Formüller

devir hızı       = yıllık satılan malın maliyeti / ortalama stok değeri
stok günü        = 365 / devir hızı
yıllık tutma maliyeti = ortalama stok değeri × yıllık stok tutma oranı

Örnek

Yıllık satılan malın maliyeti 6.000.000 TL, ortalama stok değeri 1.500.000 TL, stok tutma oranı %25.

devir hızı            = 6.000.000 / 1.500.000 = 4 kez/yıl
stok günü             = 365 / 4                = 91 gün
yıllık tutma maliyeti = 1.500.000 × 0,25       = 375.000 TL

Stok üç ayda bir yenileniyor ve rafta beklemesi yılda 375.000 TL’ye mal oluyor. Stok %20 azaltılabilseydi (devir hızı 5’e çıkardı) yılda 75.000 TL tasarruf ve 300.000 TL serbest nakit sağlanırdı.

Hareket sınıfları

Sınıf Devir hızı Anlamı
Hızlı hareketli 6 ve üzeri Stok iki ayda bir ya da daha sık yenileniyor
Normal 3 – 6 İki ile dört ayda bir
Yavaş hareketli 1 – 3 Dört ay ile bir yıl arasında
Ölü stok 1’in altı Stok bir yıldan uzun sürede eriyor ya da hiç satılmıyor

İdeal devir hızı

“Devir hızı 4 iyi mi?” sorusunun cevabı ürünün planına bağlıdır. Sipariş noktası ve sipariş miktarıyla yönetilen bir üründe stok, emniyet stoğu ile emniyet stoğu + sipariş miktarı arasında gidip gelir. Ortalaması:

ideal ortalama stok = emniyet stoğu + sipariş miktarı / 2
ideal devir hızı    = yıllık satılan malın maliyeti / ideal ortalama stok değeri

Gerçek devir hızı ideal olanın çok altındaysa planın gerektirdiğinden fazla stok tutuluyor demektir; fark eritilebilecek stoktur.

VidiStock’ta

VidiStock devir hızını ürün, kategori, ürün özelliği ve depo bazında; yıllık talebi son tahmin koşusundan, stok değerini güncel bakiyeden hesaplar. Her ürünün ideal stoğu ve ideal devir hızı planından çıkar; stok değerinin idealden farkı ve bu farkın yıllık maliyeti gösterilir. Son tahmin koşularındaki devir hızı eğilimi de izlenir. Ayrıntı: Stok devir hızı.